Opóźnienia i planowanie

Zacznę od pierwszego etapu, czyli planowania. Etap ten jest dość często pomijany i spychany na margines, bo w zasadzie czemu by nie oddać się w zaufaniu wyszukiwarce i po prostu wybrać przygotowaną przez system trasę? W większości przypadków w zasadzie tak jest i tak być powinno. Na prostych trasach bez przesiadek lub przecinających duże węzły przesiadkowe sprawa jest bardzo prosta: jeśli coś pójdzie nie tak, to czekamy na następne połączenie i koniec. Znam osoby, które dyskwalifikują kolej na nietypowe trasy ze względu na „a jeśli coś pójdzie nie tak?”. Wybierając jakikolwiek środek transportu zawsze coś może pójść nie tak. Samochód ma przewagę nad tym, że łatwo zmienić trasę w przypadku jakichś problemów. Ale to też generuje opóźnienia, o które kolej jest oskarżana na każdym kroku, a gdzie indziej są marginalizowane. Przeprowadźcie eksperyment: kontrolujcie czas przejazdu samochodem dla tej samej trasy w różne dni o różnych godzinach – wysunięcie wniosków zostawiam Wam. Jednak wróćmy do kolei. Jest na to łatwy sposób, aby nie stresować się czasem i opóźnieniami.

Skomunikowania

Skomunikowania to rzecz, która występuje w zasadzie tylko na kolei (lub w komunikacji autobusowej). Jeśli pociąg A spóźni się, to pociąg B zaczeka na nas. I tyle z teorii. Praktyka w Polsce pokazuje inaczej. Aby skomunikowanie było niemalże pewne, trzeba spełnić któryś z tych kryteriów, choć to nie są złote zasady, lecz moje obserwacje:

• zmiana pociągu tego samego przewoźnika

• ostatni pociąg w dobie

• niewielka ilość połączeń

• minimalny czas na przesiadkę wynoszący ok. 10 minut

Zmiana pociągu tego samego przewoźnika – IC bardzo często poczeka na IC, PR zazwyczaj poczeka na PR, KD poczeka na KD. Dlaczego PR może nie poczekać na KD? Każdy z przewoźników ma swojego dyspozytora. Dyspozytor X musi dogadać się z dyspozytorem Y, aby pociąg przewoźnika X poczekał na drugiego (przewoźnika Y). Jeśli takie skomunikowanie nie jest problematyczne, to dyspozytor da zielone światło i pasażer jest szczęśliwy. Pamiętajcie, że każde skomunikowanie powoduje opóźnienie kolejnego pociągu, co przekłada się na opóźnienie wtórne, jeśli skład potem jedzie dalej. Pociągi nie jeżdżą w kółko na tej samej relacji, lecz w ciągu jednego dnia potrafią zrobić ich naprawdę wiele. Widząc na tablicy „opóźnienie: X minut” pamiętajcie, że to może być spowodowane czyjąś przesiadką. A kiedyś być może na Wasze życzenie ktoś przyjedzie do swojego punktu docelowego z opóźnieniem.

Ostatni pociąg w dobie – to jest często dość dobry argument, aby przytrzymać kolejny skład. Oczywiście nie może to być czas rzędu kilkudziesięciu minut. Wtedy trzeba jechać pierwszym pociągiem w następnej dobie. A co z noclegiem? Tutaj już nie jest tak kolorowo. Na podstawie art. 20 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782 z dnia 29 kwietnia 2021 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym, w Polsce obowiązek zapewnienia bezpłatnego noclegu dotyczy w praktyce pociągów dalekobieżnych (z uwagi na krajowe wyłączenia dla przewozów regionalnych). Testowałem ten przepis na własnej skórze i dla przewoźników regionalnych roszczenie w drodze reklamacji zwrotu za nocleg i wyżywienie skończy się odmową zwrotu poniesionych kosztów.

Niewielka ilość połączeń – nie jest to reguła, lecz z mojej obserwacji wynika, iż przewoźnicy częściej komunikują pociągi, jeśli oferta na danym odcinku jest uboga (na przykład pociąg co kilka godzin). Podkreślam, że nie jest to reguła.

Minimalny czas na przesiadkę wynoszący ok. 10 minut – drugi pociąg może nie zaczekać na Was, jeśli czas na przesiadkę jest za krótki. Często przy prośbie o skomunikowanie pada pytanie o czas na przejście do drugiego pociągu – jeśli jest on za mały (wyszukiwarki albo o tym ostrzegają, albo w ogóle nie pokazują takich połączeń), to skomunikowanie może skończyć się odmową. Niejednokrotnie padłem ofiarą takich „szybkich” połączeń i czekałem po 2 godziny w jakichś norach. Nie polecam. Jeśli macie taką możliwość – unikajcie.

Powyższe warunki nie są w 100% pewne, lecz zwiększają szansę na bezstresową podróż.

A jeśli nie skomunikowanie?

Mając więcej czasu na podróż można pokusić się o zwiększenie czasu na przesiadkę. Jedna z najlepszych wyszukiwarek połączeń kolejowych – Portal Pasażera – pozwala na wymuszenie większego czasu aż do 45 minut.

Znaj swoje prawa

W przypadku opóźnienia połączeń dalekobieżnych powyżej 1 godziny przysługuje nam:

• woda (oraz posiłki i napoje adekwatnie do czasu oczekiwania)

• nocleg w uzasadnionych przypadkach

• jeśli istnieje możliwość użycia alternatywnego środka transportu: transfer do stacji komunikacji zastępczej lub stacji docelowej

• zasada 100 minut: jeśli pociąg jest opóźniony lub odwołany, a przewoźnik w ciągu 100 minut od planowego odjazdu nie zaproponuje nam opcji kontynuowania podróży, mamy prawo sami kupić bilet na inny pociąg lub autobus i żądać zwrotu poniesionych, uzasadnionych kosztów

• odszkodowanie (25% ceny biletu przy opóźnieniu 60–119 minut oraz 50% przy opóźnieniu od 120 minut wzwyż)

Co wybrać?

Moim zdaniem warto wybierać jak najkrótszy czas kosztem ryzyka. Przypadki poważnych opóźnień zdarzają się coraz rzadziej i większość pociągów dociera punktualnie do swojej stacji docelowej. Pamiętajcie, że zawsze możecie liczyć na obsługę pociągu, która pomoże na każdym etapie podróży. To jest ich obowiązek.