UWAGA! Ten poradnik został napisany na podstawie własnych obserwacji. Informacje zawarte w nim mają tylko pomóc w podróżowaniu, są orientacyjne i nie zastępują oficjalnych kanałów informacyjnych.
Na przestrzeni ostatnich lat poziom utrzymania taboru w województwie lubuskim, mówiąc łagodnie, nie jest zbyt dobry. Pasażerowie codziennie zastanawiają się, kiedy lub i czy w ogóle dojadą do swojego miejsca docelowego. Sytuacja dotycząca ilości sprawnych pojazdów jest na tyle dynamiczna, że trudno przewidzieć, ile połączeń w ciągu danego dnia zostanie odwołanych.
Mieszkam w Głogowie i często podróżuję pociągiem w kierunku Leszna. To, czy szynobus w ogóle przyjedzie, jest loterią. Zaufanie do kolei w tym mieście spadło dramatycznie – ostatnio będąc na dworcu usłyszałem przypadkiem kilka rozmów na ten temat. Ogólnie mówiąc, ludzie są już zmęczeni tą sytuacją. Nie pomaga fakt, że mało kto sprawdza w internecie aktualną sytuację taborową na tej trasie i po przyjściu na dworzec często jest niespodzianka w postaci smutnej zapowiedzi o zastępczej komunikacji autobusowej.
Swego czasu było tak tragicznie, że musiałem wyrobić sobie zwyczaj sprawdzania przed podróżą, czy za pociąg przyjedzie autobus, czy jednak dojedziemy bez problemów. Jedynym oficjalnym źródłem takich informacji jest mój ulubiony Portal Pasażera, w którym wpisywane są wszystkie utrudnienia w podróży, w tym odwołane połączenia wraz z wprowadzoną zastępczą komunikacją autobusową (bądź nie). Po dłuższym czasie postanowiłem zmienić podejście. Zamiast czekać na oficjalne komunikaty, opracowałem swoją, heurystyczną metodę szacunku prawdopodobieństwa przyjazdu pociągu.
Ten algorytm nie jest perfekcyjny – opiera się na moich obserwacjach. Aby być w stanie cokolwiek oszacować, potrzebuję dodatkowe informacje takie, jak: ilość pociągów na tej trasie, ilość czasu potrzebna na naprawę szynobusu (ile dni nie jeździ po każdym odwołaniu) oraz jak wygląda sytuacja w regionie. Niestety, tych danych brakuje w oficjalnych portalach kolejowych. Co prawda, Portal Pasażera pozwala na podejrzenie historii komunikatów z poprzednich odjazdów, ale te dane są maksymalnie na 2-3 dni wstecz i nie ma tam nic o obiegach.
Całe szczęście, czescy miłośnicy stworzyli Sledování nasazení vozidel – spis zestawień i obiegów na wybranych trasach w Polsce (jak i za granicą). Z najważniejszych spisów można wymienić Lubuski Oddział Polregio, Polregio w Poznaniu oraz w Gdyni. Ponadto można znaleźć wybrane zestawienia pociągów PKP Intercity, Kolei Mazowieckich, Kolei Dolnośląskich oraz przewoźników z nimi współpracujących.
Uwaga! Wszystkie dane prezentowane na tej stronie nie są oficjalne i nie zawsze są uzupełniane! Wszystkie informacje dodawane są ręcznie przez pasjonatów kolei i często brakuje informacji o aktualnym stanie taborowym. To źródło należy traktować z dystansem. Ty też możesz dołączyć się do prowadzenia spisu – informacje może dodawać każdy.
Zanim przejdę dalej, muszę wprowadzić pojęcie obiegu pociągu. Jest to nic innego jak suma wszystkich tras, jakie wykonuje pociąg od stacji początkowej do następnego odjazdu z tej samej stacji i tym samym numerem pociągu. W uproszczeniu, pociąg nie jeździ na tej samej trasie od punktu A do B, tylko realizuje różne połączenia w ciągu nawet kilku dni, aż zrobi „kółko” i wróci na stację, od której wcześniej zaczął jeździć.
Najłatwiej będzie mi to wytłumaczyć na przykładzie powyższego przykładu obiegu w PKP Intercity (po prostu jest tu porządek). Pod numerem dnia są wszystkie pociągi, które w danym dniu dany skład będzie obsługiwał. Przyjrzyjmy się lokomotywie EU160 o numerze 060 (1. dzień w czwartek 27.02). Jak widać, lokomotywa zaczęła swój obieg od pociągu IC 1810 ze stacji Warszawa Wschodnia do stacji Szczecin Główny (relacje dostępne są po najechaniu na numer pociągu). Następnego dnia (2 .dzień) pojechała ze Szczecina Głównego do Świnoujścia jako IC 18170 a jeszcze w ten sam dzień ze Świnoujścia do Rzeszowa Głównego jako IC 83100. Idąc tak do końca obiegu (8. dnia), widać, że lokomotywa wróciłaby do Warszawy Wschodniej przy prowadzeniu pociągu IC 8110.
Wniosek z tego jest prosty: obiegi są tak zaprojektowane, że skład teoretycznie przechodzi na następny dzień i można się go spodziewać następnego dnia w polu po prawej stronie, idąc w dół na następny dzień. W praktyce nie jest to reguła i może nastąpić podmiana na coś innego w przypadku awarii lub z innych powodów. Czasem zdarza się, że w danym dniu jeden obieg jest realizowany przez więcej niż jedną lokomotywę.
Zmieńmy przewoźnika na Lubuski Oddział Polregio. Na pierwszy rzut oka nie jest łatwo się połapać o co tu chodzi. Dla kogoś, kto widzi to pierwszy raz, na pewno wygląda to strasznie – początki zawsze są trudne. Na początek wróć do przykładu powyżej i spróbuj go przeanalizować samemu na przykładzie innych przewoźników. Jeżeli uważasz, że osiągnąłeś już etap adepta tej sztuki, to możemy iść dalej.
Nie jestem w stanie w czytelny sposób pokazać tu wszystkich obiegów, więc będzie najlepiej, jak uruchomisz stronę samemu w nowej karcie. Bazując głównie na stanie z początku 2025 roku (i lat poprzednich) dostrzegłem tu kilka zależności:
- Pociągi Krzyż – Kostrzyn niezwykle rzadko są odwoływane. Tu ryzyko ZKA jest małe, choć zdarzają się pojedyncze odwołania (każde odnotowane odwołanie opisane jest przypisem).
- Na odcinku Zielona Góra Główna – Gorzów Wielkopolski najczęściej odwoływane są pociągi, które wypadają 3. dnia obiegu. Są to 2 pociągi kursujące codziennie rano, a pozostałe jeżdżą tylko w dni robocze.
- Na odcinkach Zielona Góra Główna – Goerlitz – Żagań – Małomice najczęściej wypadają kursy 5. dnia obiegu.
- Na trasie Głogów – Leszno kursuje tylko jeden szynobus przez cały dzień. Od siebie dodam, że jeszcze parę miesięcy temu bardzo rzadko zdarzało się, że cokolwiek tu jeździło następnego dnia po usterce. Obecnie sytuacja poprawiła się, choć dłuższe przerwy nadal się zdarzają.
- Jeżeli gdzieś w tym zestawieniu widnieje EN57-XXXX to oznacza odwołanie na części trasy bądź zastąpienie szynobusu przez EZT (innymi słowy, jest to pociąg na prąd) na danym odcinku.
Istnieje też inna wersja tabeli (pełny wykaz) z wyszczególnionymi konkretnymi numerami pociągów. Jej interpretacja z pewnością będzie łatwiejsza dla mniej doświadczonych osób. Ma ona taką wadę, że ciężej dostrzec przejścia obiegów, lecz za to łatwiej zobaczyć statystyki dla konkretnego połączenia. Wystarczy, że odnajdziesz numer swojego pociągu.
Zatem jak na podstawie tych tabel i tej wiedzy oszacować, czy pociąg przyjedzie?
- Sprawdź Portal Pasażera – jeżeli jest już wpisana ZKA to na pewno tak już będzie.
- Sprawdź obsadę obiegu dla swojej trasy (patrz: znajdź w tabeli swój numer pociągu i sprawdź obsadę pod nim) – jeżeli w ostatnich dniach ilość odwołanych połączeń jest bardzo wysoka, to raczej sytuacja nie poprawi się natychmiastowo.
- Sprawdź, co jeździło dzień wcześniej – jeżeli obecnego lub poprzedniego dnia konkretnego obiegu połączenie było obsadzone, jest to dość prawdopodobne, że przyjedzie pociąg zamiast autobusu (patrz: komórka wyżej po lewej stronie od Twojego połączenia lub komórka wyżej z ostatnim dniem. Aktualny dzień zawsze podkreślony jest na pomarańczowo, czyli trzeba przesunąć się od pomarańczowej komórki pod Twoim numerem pociągu).
- Sprawdź, czy w rubryce z Twoim numerem pociągu już ktoś nie wpisał konkretnego składu lub odwołania.
Na podstawie tych obserwacji udało mi się kilka razy uniknąć ZKA. Mam nadzieję, że przekazane tu informacje pomogą komuś uniknąć jazdy autobusem i wybrać połączenie alternatywne. Jeżeli wiesz o czymś, czego tu nie napisałem, to daj znać na kontakt@kolejnaprzygode.pl. Stan informacji na dzień 13.03.2025.
Źródło tabel i grafik: https://sledovani.55p.cz